W dniach 28–29 czerwca 2026 r. w Niechorzu odbędzie się kolejna edycja Święta Morza – wydarzenia nawiązującego do bogatych tradycji morskich polskiego wybrzeża, historii rybołówstwa oraz wieloletnich związków mieszkańców Pomorza z Bałtykiem.
Głównym punktem obchodów tegorocznego Święta Morza, będzie Msza św. w intencji rybaków i ludzi morza w Kościele pw. Matki Bożej Miłosierdzia w Niechorzu – w poniedziałek 29 czerwca 2026 r. o godz. 18.00 oraz koncert pt. „Muzyczny salut dla Bałtyku” w wykonaniu orkiestry wojskowej ze Świnoujścia o godz. 19.00 na molo w Niechorzu. Serdecznie zapraszamy mieszkańców i turystów do udziału w tym wydarzeniu.
W programie obchodów odbędzie się również prelekcja historyczna z pokazem multimedialnym poświęcona dziejom święta morza, którego pierwsza edycja odbyła się 1932 r. w Gdyni. W niedzielę 28 czerwca 2026 r. w Sali konferencyjnej Parku Etnograficznego w Niechorzu przy ul. Ludnej o godz. 16.00 – Paweł Pawłowski –historyk i muzealnik, wygłosi wykład pt. „Z dziejów Święta Morza”.
Tradycja Święta Morza sięga przełomu XVIII i XIX wieku, kiedy wśród kaszubskich rybaków panował obyczaj ścinania w noc świętojańską kani, będącej symbolem zła i ludzkich utrapień. Obrzędy te, podobnie jak rzucanie wianków, miały charakter ludowy, nigdy państwowy. Podkreślały jednak silny związek polskiej ludności z morzem.
Od chwili zaślubin Polski z Bałtykiem, 10 lutego 1920 r., rozpoczęto popularyzację tematyki morskiej w społeczeństwie złożonym z mieszkańców trzech byłych zaborów. Wielkie zasługi dla tej idei położyła Liga Morska, założona w 1918 r. przez kontradmirała Kazimierza Porębskiego. Między innymi z inicjatywy tego stowarzyszenia organizowano uroczystości poświęcone morzu.
Święto Morza zostało zainicjowane przez dr. Andrzeja Wachowiaka, członka gdyńskiego zarządu Ligi Morskiej i Kolonialnej, na początku lat 30. XX wieku. Zaproponował on, aby pod koniec czerwca każdego roku uroczyście święcić kutry i łodzie rybackie. Inicjatywa ta przerodziła się w doroczne uroczystości poświęcone morzu. Działo się to na fali wzmożenia patriotycznego po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Czynnikiem dodatkowo wzmacniającym ideę Polski morskiej było odzyskanie Pomorza oraz zaślubiny z morzem w Pucku 10 lutego 1920 r., z udziałem gen. Józefa Hallera.
Pierwsze Święto Morza w niepodległej Polsce odbyło się 31 lipca 1932 r. w Gdyni i zgromadziło blisko 100 tysięcy osób. Była to jedna z największych imprez masowych II Rzeczypospolitej. Obchody okazały się ogromnym sukcesem i weszły do kanonu polskich świąt. Odbywały się corocznie 29 czerwca, w nawiązaniu do uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła – patronów rybaków i marynarzy – aż do 1939 roku. Przed wybuchem II wojny światowej Dni Morza obchodzone były ośmiokrotnie, przede wszystkim w Gdyni. W czasie wojny i okupacji tradycje te kontynuowano w tajemnicy, a na okrętach polskiej Marynarki Wojennej święto to niekiedy przypadało w trakcie wojennych zmagań na morzu.
Po zakończeniu wojny powrócono do idei Święta Morza. W pamięci Polaków wciąż żywe były obrazy związane z promowaniem obecności Polski nad Bałtykiem. Uroczystości odbywały się także w innych miastach polskiego wybrzeża, m.in. w Szczecinie, Kołobrzegu, Słupsku, Ustce, Władysławowie, Świnoujściu i Sopocie. Wśród miejscowości organizujących Święto Morza znalazły się również Trzebiatów oraz niewielka osada rybacka Niechorze.
Święto Morza, zapoczątkowane w okresie międzywojennym, było jednym z kluczowych elementów budowania społecznej świadomości morskiej II Rzeczypospolitej. Od początku pełniło funkcję nie tylko uroczystości o charakterze państwowym i wojskowym, lecz także święta społecznego – manifestacji obecności Polski nad Bałtykiem, symbolu nowoczesności oraz aspiracji morskich młodego państwa.
W sposób szczególny święto to ukształtowało tożsamość Gdyni – miasta budowanego niemal równolegle z własną tradycją. Parady okrętów, uroczystości z udziałem Marynarki Wojennej oraz wydarzenia sportowe, kulturalne i edukacyjne sprawiły, że Święto Morza stało się jednym z fundamentów miejskiej narracji oraz ważnym elementem kalendarza społecznego i symbolicznego miasta powstałego z morza i marzeń.
Podczas spotkania w niedzielę 28 czerwca 2026 r. w Parku Etnograficznym w Niechorzu o godz. 16.00 omówione zostaną:
• geneza i rozwój Święta Morza w Polsce,
• najważniejsze formy i wydarzenia towarzyszące obchodom,
• rola Marynarki Wojennej i instytucji morskich w kształtowaniu święta,
• znaczenie obchodów dla rozwoju i promocji Gdyni jako miasta portowego,
• ciągłość i zmienność tradycji świętowania na przestrzeni XX i XXI wieku.
Prześledzimy również historię Święta Morza w Niechorzu i na Wybrzeżu Trzebiatowskim. Niechorskie uroczystości Święta Morza obchodzone od 2023 roku są przykładem przywiązania do tradycji i jej upowszechniania wśród kolejnych pokoleń Gminy Rewal.
Paweł Pawłowski wnosi do tematu połączenie perspektyw: historycznej, muzealnej i animacyjnej. Jako wieloletni dyrektor i kierownik instytucji kultury o profilu morskim i wojskowym (m.in. Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Niechorzu oraz Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu), autor wystaw i projektów narracyjnych oraz uczestnik licznych inicjatyw popularyzujących dziedzictwo morza, posiada doświadczenie szczególnie istotne dla interpretacji fenomenu Święta Morza jako zjawiska kulturowego i społecznego.
Spotkanie będzie miało formę wykładu ilustrowanego materiałami archiwalnymi i ikonograficznymi, po którym przewidziana jest dyskusja na temat budowania gdyńskich tradycji morskich.
Wydarzenie skierowane jest do wszystkich zainteresowanych dziejami polskiej obecności nad Bałtykiem oraz tradycjami morskimi.
Serdecznie zapraszamy! Wstęp na wszystkie wydarzenia – wolny!
