Wójt Gminy Rewal – Konstanty Tomasz Oświęcimski zaprasza w czwartek 19 lutego 2026 r. na spotkanie poświęcone historii regionalnej, które odbędzie się o godz. 17.00 w świetlicy wiejskiej w Śliwinie. Tym razem wysłuchamy wykładu z pokazem multimedialnym pt. „Śliwińskie opole jako jednostka terytorialna miejscowej wspólnoty rodowo-plemiennej” gryficzanina i regionalisty Dariusza Bienka. Podczas spotkania zostanie również otwarta wystawa historycznych fotografii dokumentujących przeszłość Śliwina.
Historyczne czwartki to cykl spotkań poświęcony przybliżeniu i upowszechnianiu historii lokalnej. Zapraszamy na otwarte wykłady połączone z dyskusją i rozmową przy kawie i herbacie. Spotkania z regionalistami i hobbystami to możliwość wymiany informacji i uzupełnienia wiedzy o naszej „Małej Ojczyźnie”.
Celem projektu jest budowanie poczucia tożsamości wśród mieszkańców Pomorza zachodniego, utrwalanie narodowego dziedzictwa w obszarze kultury i historii, wychowanie młodego pokolenia pod hasłem „o przeszłości dla przyszłości” a przede wszystkim integrowanie środowiska pasjonatów historii, naukowców i badaczy, kadry oświatowej, edukatorów i kolekcjonerów.
Moderatorem spotkania będzie Paweł Pawłowski – historyk, regionalista, muzealnik, pilot i przewodnik turystyczny. Gospodarzem – Sołtys Śliwina Pani Joanna Lewicka oraz Stowarzyszenie Nasz Śliwin.
Dlaczego warto przybyć na spotkanie z historią Śliwina?
W prezentacji zostanie pokazanych ponad 40 slajdów, na których znajdą się:
– unikatowe mapy (m.in. z 1775 roku, 1780 roku) w ilości 10 sztuk oraz 2 rozplanowania miejscowości,
– źródła drukowane (w tym dokument z 8 czerwca 1159 roku po raz pierwszy wymieniający Śliwin),
– wyjaśnienie etymologii (pochodzenia i znaczenia) nazwy miejscowości,
– obraz grodziska w Śliwinie uzyskany przy pomocy skaningu laserowego,
– informacje o starym lokalnym szlaku handlowym oraz szereg innych ciekawostek.
Program :
Otwarcie wystawy„Śliwin na dawnej fotografii”
„Śliwińskie opole jako jednostka terytorialna miejscowej wspólnoty rodowo-plemiennej” – Dariusz Bienek
Dyskusja
Dariusz Bienek :
Gryficzanin, miłośnik historii i regionalista. Od 1990 roku publikuje artykuły, przede wszystkim o tematyce historycznej, na łamach wielu czasopism: „Z biegiem Regi” (Gryfice), „Kościół nad Odrą i Bałtykiem” (Szczecin), „Łobeziak” (Łobez), „Łabuź” (Łobez), „Ziemia Reska” (Resko), ‘Kurier Trzebiatowski” (Trzebiatów), „Gazeta Płotowska” (Płoty), „Biuletyn Karnicki” (Karnice), „Dwutygodnik Gryficki” (Gryfice), „Gryfickie Echa” (Gryfice), „Echo. Tygodnik Regionalny” (Gryfice, Trzebiatów, Ploty, Rewal, Brojce, Karnice, Nowogard, Kamień Pomorski, Dziwnów, Golczewo).
W publikacjach pokonferencyjnych pt.: „Trzebiatów – spotkania pomorskie” (2003-2013) ukazało się 11 referatów naukowych. Również w Płotach: 1 referat naukowy pt. „Od pieczęci do herbu” (2016) oraz książka pt. „Akt lokacji miasta Płoty i wystawca dokumentu” (2015). W Gryficach wygłosił referat pt. „Nasza współczesność przygląda się w przeszłości (Życie i twórczość Horsta Bienka)” (1994).
Z kolei w Płotach przedstawił prezentację multimedialną pt. „Zarys dziejów zamków w Płotach” w ramach, zorganizowanej głównie przez Ośrodek Konferencyjno-Edukacyjny Uniwersytetu Szczecińskiego w Kulicach, I Wyprawy Studyjnej „Śladami siedzib rycerskich Pomorza Zachodniego” (2016). Ponadto wystąpił jako autor publikacji: „Gryfice. Miasto i okolice” (2003), „Okazjonalny Magazyn Historyczny” (28 odrębnych zbiorów tematycznych, 1999-2000, 2002-2005). W Bibliografii Pomorza Zachodniego posiada 239 zarejestrowanych tytułów.
W Trzebiatowie w ramach cyklu: „W kręgu historii i tradycji” przedstawił „Trzebiatowskie wsie. Przekazy ikonograficzne na dawnych pocztówkach” (2003). W Płotach był pomysłodawcą i współorganizatorem I Konferencji Historycznej pt. „Od pieczęci do herbu” (2016) , II Międzynarodowej Konferencji Historycznej pt. „Od Wedlów do Ostenów” (2017), III Konferencji Historycznej pt. „Z przeszłością regionu za pan brat” (2017).
W ramach Zachodniopomorskich/Europejskich Dni Dziedzictwa przedstawiał prezentacje multimedialne: „Ploty – miasto dwóch zamków” (2013), „To rzeka Rega dała początek Płotom” (2014), „W gościnie u Ostenów” (2015) oraz „Utracone i ocalone zabytki w Płotach (2015), „Najwybitniejsi Ostenowie z Płotów – duchy przeszłości (2016), „Talar Radziwiłła” (2019). Także w ramach tzw. Ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek: „W Plotach spacerkiem po historii miasta” (2011), „Co historycznego wiemy o wsiach gminy Płoty?” (2012), „Stary Zamek w Płotach i jego dawni lokatorzy” (2013), „Gryf na pieczęciach i w herbie miasta Płoty” (2014).
Ponadto szereg innych prezentacji multimedialnych, m.in.: „Marzec 1945 roku w Płotach” (2019), „Damy w historii Płotów” (2020). W 1997 roku za zasługi dla Pomorza Zachodniego uhonorowany odznaką „Gryfa Pomorskiego”. Laureat X edycji konkursu Starosty Gryfickiego „Gryficka Rega 2012” w kategorii kultura za realizację inicjatywy mającej na celu zachowanie tradycji i dziedzictwa kulturowego.
Ponad pięć godzin trwało spotkanie z dziennikarzem Romanem Czejarkiem w Szkole Podstawowej w Niechorzu, bijąc tym samym rekord ze spotkania z autorem w Łebie. Ogromne zainteresowanie, emocje oraz dyskusje wypełniły sobotni wieczór 31 stycznia 2026 r. Ponad sto osób szczelnie wypełniło salę konferencyjną, co potwierdziło potrzebę organizacji podobnych wydarzeń upowszechniających historię najnowszą.
Tematem wiodącym spotkania były okoliczności zatonięcia promu „Jan Heweliusz”, o której nasz gość prowadzi podcast i audycje w Polskim Radio pt. „Hewelisz. Prawdziwa Historia”, w której przybliża słuchaczom nowe fakty dotyczące tragedii sprzed 33 lat.
Licznie zgromadzonych uczestników spotkania powitała wicewójt gminy Rewal Dominika Winiarska- Chodziutko. Postać gościa wieczoru – ambasadora Pomorza Zachodniego i najbardziej radiowy, rozpoznawalny głos znany m.in. z audycji Lato z Radiem, przybliżył Paweł Pawłowski, przypominając liczne spotkania redaktora Jedynki z mieszkańcami Wybrzeża Rewalskiego.
Roman Czejarek – dziennikarz, radiowiec, pisarz, podróżnik, kolekcjoner i konferansjer z ogromną pasją opowiadał o kulisach katastrofy, przytaczał relacje świadków i dokumenty wydobywane po latach z archiwów, by zaprezentować ważne dla katastrofy zdarzenia oraz pojawiające się na przestrzeni lat zawiłości techniczne.
Podcast „Heweliusz. Prawdziwa historia” opowiada o katastrofie promu Jan Heweliusz, który zatonął w nocy z 13 na 14 stycznia 1993 roku na Bałtyku, podczas rejsu ze Świnoujścia do Ystad. Była to jedna z największych tragedii w historii polskiej żeglugi — zginęło w niej 56 osób.
Tragedia Heweliusza do dziś uznawana jest za jedną z największych katastrof morskich w powojennej historii Polski i przez lata budziła kontrowersje związane z przyczynami wypadku, stanem technicznym statku oraz decyzjami podjętymi przed wypłynięciem w rejs.
Nasz gość przybliżał nam te wydarzenia także z pozycji młodego wówczas reportera Polskiego Radia, który na bieżąco relacjonował tę katastrofę ze stycznia 1993 roku. Po ponad 30 latach wraca do tej historii, próbując odpowiedzieć na pytania, które przez lata pozostawały bez jasnych odpowiedzi: co naprawdę doprowadziło do katastrofy, jakie błędy popełniono i dlaczego tak wiele faktów przez długi czas nie przebijało się do opinii publicznej.
To nie była tylko opowieść o jednej tragedii morskiej — to również historia o odpowiedzialności, systemowych zaniedbaniach, pamięci i potrzebie mówienia prawdy, nawet jeśli jest ona trudna.
Niechorskie spotkanie było okazją, by poznać kulisy powstawania podcastu, usłyszeć o nowych ustaleniach i porozmawiać o tym, dlaczego historia Heweliusza wciąż budzi emocje i pozostaje ważna także dziś.
Zmierzyliśmy się również z wieloma wątpliwościami zawartymi w licznych publikacjach, relacjach prasowych i nowym serialu pt. „Heweliusz”. Nieoczekiwanie podczas dyskusji ze swoimi refleksjami w temacie katastrofy podzielił się obecny na sali dr inż. Zbigniew Szozda, biegły w zakresie stateczności statku powołany przez wszystkie trzy Izby Morskie badające przyczyny i okoliczności zatonięcia „Heweliusza”.
Tragedia Heweliusza stała się smutnym przyczynkiem do weryfikacji przepisów i norm bezpieczeństwa w żegludze. Jest przestrogą i memento, wskazując, że pokora wobec sił natury jest najistotniejszym elementem każdego wyjścia w morze.
Już wkrótce zaprosimy Państwa na kolejne spotkanie z historią. Wypatrujcie szczegółów na naszej stronie domowej. Do zobaczenia!
Czwartek od stuleci dobrze służy rozmowom o sprawach ważnych. W XVIII wieku przy królewskim stole odbywały się słynne ,,obiady czwartkowe”, podczas których dyskutowano o sztuce, polityce i przyszłości kraju. Dziś, zamiast porcelany i fraków, są krzesła konferencyjne i projektor, ale idea pozostała podobna – to okazja do spotkania, rozmowy i spojrzenia na wydarzenia z nowej perspektywy.
Pierwsze w tym roku spotkanie w ramach cyklu „Historyczne Czwartki” miało miejsce 29 stycznia 2026 r. w sali konferencyjnej Ośrodka Szkoleniowo‑Wypoczynkowego Lasów Państwowych „Bażyna”. Ponad 60 osób, wśród których dominowali mieszkańcy gminy Rewal oraz miejscowości z województwa zachodniopomorskiego, z zainteresowaniem wysłuchało prelekcji o historii regionu.
Czwartkowy wieczór w Pogorzelicy rozpoczęło powitanie wójta gminy Rewal, Konstantego Tomasza Oświęcimskiego, który podkreślił, że spotkania są okazją nie tylko do zdobywania wiedzy, ale też do budowania lokalnej wspólnoty i rozmowy o tym, co łączy mieszkańców i gości gminy.
Pierwsza prelekcja poświęcona była dziejom Pogorzelicy. Był to wirtualny spacer po dobrze znanej okolicy z przewodnikiem Pawłem Pawłowskim, wyposażonym w klucz do dawnych czasów. Archiwalne fotografie działały jak wehikuł czasu – pozwalały zobaczyć te same miejsca w zupełnie innych realiach i uświadomić sobie, jak bardzo zmienił się charakter miejscowości na przestrzeni lat. Publiczność odnajdywała na zdjęciach znane ulice i budynki, porównując je z obrazami zapisanymi we własnej pamięci.
Drugi wykład przeniósł uczestników w świat wojskowych tajemnic, poligonów i historii zapisanej w regulaminach, mapach oraz wspomnieniach. Paweł Grabowiec, miłośnik regionu z Mrzeżyna, mocno osadzony w wojskowości, opowiadał ze swobodą o poligonie w Mrzeżynie przyciągając uwagę słuchaczy wyjątkowymi zdjęciami archiwalnymi z mozołem zdobywanymi na giełdach kolekcjonerskich i aukcjach, prezentując także mało znane fakty z lokalnej historii.
Warto podkreślić i odnotować obecność licznej grupy przewodników turystycznych, dla których spotkania są jak źródłem wiedzy, którą później mogą opowiadać innym. Było to prawdziwe szkolenie przewodnickie w myśl zasady, że przewodnik szkoli się przez całe życie.
Dyskusja końcowa tylko potwierdziła, że potrzeba rozmowy o przeszłości jest wciąż żywa. „Historyczne Czwartki” pokazują, że lokalna historia może być punktem wyjścia do budowania wspólnoty, w której każdy dokłada swoją wiedzę i doświadczenie. To spotkania służące aktywizacji lokalnej społeczności oraz budowaniu więzi z tzw. małą ojczyzną, pogłębianiu wiedzy o historii miejsca zamieszkania sprzyjając kształtowaniu tożsamości lokalnej, a w dłuższej perspektywie prowadząc do wzmacniania postaw obywatelskich i patriotycznych. Spotkanie pokazało, że historia wcale nie musi być nudna a dokumenty „kurzyć się” w archiwach.
Frekwencja oraz zaangażowanie uczestników potwierdzają, że tego typu wydarzenia są potrzebne i oczekiwane, a ich kontynuacja ma istotne znaczenie dla życia kulturalnego gminy. Spotkania w ramach cyklu „Historyczne Czwartki” będą się odbywać, za każdym razem w innej miejscowości gminy Rewal. Taka formuła pozwala dotrzeć do różnych grup odbiorców a jednocześnie podkreśla, że każda z nich jest równoprawnym elementem historii całej gminy. Dzięki temu historia nie ma jednego centrum, lecz rozkłada się równomiernie – dokładnie tam, gdzie toczy się codzienne życie mieszkańców.
Dlatego już dziś zapraszamy na kolejne historyczne spotkanie do Śliwina, które odbędzie się 19 lutego 2026 r. w świetlicy wiejskiej o godz. 17.00. Tym razem gryficzanin Dariusz Bienek przedstawi wykład okraszony licznymi ilustracjami pt. „Śliwińskie opole jako jednostka terytorialna miejscowej wspólnoty rodowo-plemiennej”.
Budujesz lub remontujesz dom? Marzysz, by był nowoczesny, energooszczędny i przyjazny środowisku? Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie rozpoczyna nabór wniosków w ramach programu Eko-Pożyczka. Mogą z niego skorzystać mieszkańcy naszego regionu, którzy budują lub remontują dom i chcą zadbać o środowisko, zdrowie i oszczędności w domowym budżecie. Pula środków to 5 milionów złotych.
Dofinansowanie to pożyczka na 100% wartości inwestycji. Maksymalna kwota to 150 tys. zł, a oprocentowanie: 6% w skali roku. Preferencyjną pożyczkę można wziąć na maksymalnie 10 lat. Co ważne – po terminowej spłacie 90% kwoty Fundusz umorzy płatność pozostałych 10%.
Program umożliwia dofinansowanie czterech rodzajów inwestycji:
Montaż źródeł ciepła z instalacją centralnego ogrzewania/ciepłej wody użytkowej i wentylacją mechaniczną (m.in. pomp ciepła, kotłów na biomasę, rekuperacji, ogrzewania elektrycznego, kolektorów słonecznych);
Montaż mikroinstalacji fotowoltaicznych o mocy elektrycznej od 2 kW do 20 kW i/lub magazynów energii o pojemności co najmniej 2 kWh;
Demontaż, transport i utylizacja azbestu oraz montaż nowego dachu;
Termomodernizacja budynku (w tym m.in. ocieplenie ścian, podłóg na gruncie, stropów/stropodachów/dachów, montaż energooszczędnych drzwi i okien oraz bram garażowych).
Celem programu jest ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery, wód i gleby oraz wsparcie rozwoju OZE na Pomorzu Zachodnim. Wprowadzenie programu Eko-Pożyczka umożliwi mieszkańcom województwa zachodniopomorskiego łatwiejszy dostęp do finansowania działań proekologicznych, uzupełniając istniejące programy rządowe, takie jak Czyste Powietrze i Mój Prąd.
Wniosek można złożyć elektronicznie – za pomocą dedykowanej aplikacji, dostępnej na stronie wfos.szczecin.pl
W nowym 2026 roku w Gminie Rewal wracają spotkania z historią regionalną. Tym razem znany już cykl rusza w teren. Dwie pierwsze edycje odbędą się w Pogorzelicy i w Śliwinie.
Wójt Gminy Rewal – Konstanty Tomasz Oświęcimski zaprasza w czwartek 29 stycznia 2026 r. na spotkanie poświęcone historii Pogorzelicy, które odbędzie się o godz. 17.00 w małej Sali konferencyjnej w Ośrodku Szkoleniowo Wypoczynkowym „Bażyna” przy ul. Wojska Polskiego 15. w Pogorzelicy.
Tym razem wysłuchamy dwóch wystąpień z pokazem multimedialnym. Paweł Pawłowski, historyk i muzealnik, przybliży dzieje nadmorskiej Pogorzelicy – miejscowości, która zyskała rozpoznawalność i rozwinęła się dzięki berlińskiemu przyrodnikowi dr. Ottonowi Spruth’owi. Cicha nadmorska osada rybacka Fischerkathen, stała się mekką dla wszystkich poszukujących ciszy i wytchnienia od wielkomiejskiego zgiełku. Akcja osiedleńcza przyspieszyła wraz z doprowadzeniem kolei żelaznej i przebiegała w myśl marzenia o idyllicznym świecie na skraju lądu i morza.
Paweł Grabowiec – regionalista, kolekcjoner pocztówek oraz przedmiotów związanych z historią Mrzeżyna oraz okolic omówi dzieje poligonów wojskowych w Mrzeżynie i w Pogorzelicy. Militarna przeszłość tego miejsca wyziera ze wspomnień szkolących się tu żołnierzy. Wybrzmiewa poprzez miejscowe legendy i terenowe odkrycia. Walorem pokazu będą historyczne fotografie, gromadzone od lat przez prelegenta a udostępniane szerszej publiczności na Fanpage ’u „Mrzeżyńskie klimaty”.
Autor wykładu to aktywny fotograf oraz twórca i administrator strony „Mrzeżyńskie klimaty” i powiązanej grupy publicznej „Mrzeżyno dziś”. Emerytowany żołnierz zawodowy, absolwent Wyższej Oficerskiej Szkoły Radiotechnicznej w Jeleniej Górze oraz Akademii Obrony Narodowej w Warszawie, w stopniu podpułkownika, dowodzący między innymi 36. mrzeżyńskim dywizjonem rakietowym.
Historyczne czwartki to cykl spotkań poświęcony przybliżeniu i upowszechnianiu historii lokalnej. Zapraszamy na otwarte wykłady połączone z dyskusją i rozmową przy kawie i herbacie. Spotkania z regionalistami i hobbystami to możliwość wymiany informacji i uzupełnienia wiedzy o naszej „Małej Ojczyźnie”.
Celem projektu jest budowanie poczucia tożsamości wśród mieszkańców Pomorza zachodniego, utrwalanie narodowego dziedzictwa w obszarze kultury i historii, wychowanie młodego pokolenia pod hasłem „o przeszłości dla przyszłości” a przede wszystkim integrowanie środowiska pasjonatów historii, naukowców i badaczy, kadry oświatowej, edukatorów i kolekcjonerów.
Moderatorem spotkania będzie Paweł Pawłowski – historyk, regionalista, muzealnik, pilot i przewodnik turystyczny. Partnerem tego spotkania jest Nadleśnictwo Gryfice oraz Sołectwo Pogorzelica.
Program :
1. „Od Fischerkathen do Pogorzelicy. Od wioski rybackiej do miejscowości wczasowej” – Paweł Pawłowski
2. „Historia poligonu w Pogorzelicy i w Mrzeżynie” – Paweł Grabowiec
Informujemy mieszkańców Gminy Rewal o możliwości skorzystania z bezpłatnego poradnictwa specjalistycznego, realizowanego przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rewalu.
Psycholog
Hala Sportowa w Rewalu, ul. Szkolna 1 (gabinet nr 9)
Zakres wsparcia obejmuje m.in. pomoc w kryzysach emocjonalnych, wsparcie dzieci i młodzieży, przeciwdziałanie przemocy domowej, pomoc osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym oraz osobom uzależnionym i współuzależnionym.
Poradnictwo prawne – Sylwia Juźwiak (prawnik)
GOPS Rewal
styczeń–marzec 2026 r.
Dyżury w wyznaczone piątki w godz. 12:00–15:00
Porady dotyczą m.in. spraw rodzinnych (alimenty, rozwód, opieka nad dziećmi), problemów wychowawczych oraz przemocy domowej.
Specjalista ds. uzależnień – Anna Łacisz
GOPS Rewal
styczeń–czerwiec 2026 r.
Dyżury w wyznaczone poniedziałki w godz. 9:30–13:30
Wsparcie dla osób zmagających się z uzależnieniami oraz ich rodzin.
Porady skierowane są do mieszkańców Gminy Rewal.
Szczegółowe harmonogramy dostępne są na stronie GOPS Rewal:
Laterna. Najwyższy punkt latarni morskiej. Niechorze. fot. R. Gauer wyd. Kamera
W 2026 roku przypada 160. rocznica wybudowania latarni morskiej w Niechorzu. Ten monumentalny obiekt jest najbardziej rozpoznawalnym i charakterystycznym punktem na mapie Gminy Rewal i Pomorza Zachodniego. obok ruin kościoła na klifie w Trzęsaczu. Widoczna z każdej strony, niezmiennie od lat jest symbolem bezpieczeństwa żeglugi i chętnie zwiedzanym zabytkiem techniki.
Latarnia morska w Niechorzu z uwagi na zachowaną pierwotną bryłę budowli, neogotyckie detale architektoniczne, proporcje oraz położenie, należy do najpiękniejszych na polskim wybrzeżu, królując w krajobrazie nadmorskiej miejscowości. Najefektowniej latarnia prezentuje się od strony lądu (strona południowa) – widać ją w pełnej okazałości z kilku kilometrów, a światło latarni widziane jest w nocy nie tylko przez żeglarzy, ale również przez kierowców jadących przez Gminę Rewal.
Ten nawigacyjny punkt wyznaczający kierunek podróży, niezmiennie od lat, od zmierzchu do świtu, oświetla swym blaskiem, nasz odcinek bałtyckiego brzegu, dając poczucie stałości, symbolizuje nadzieję, przewodnictwo, bezpieczeństwo i powrót do domu, prowadząc podróżników przez mrok.
Wpisana w krajobraz kulturowy wybrzeża łączy historię, architekturę, technikę i pamięć o życiu ludzi związanych z morzem.
W jubileuszowym roku zapraszamy wraz ze Stowarzyszeniem Miłośników Latarń Morskich na Święto Latarń Morskich, przypadające w trzeci weekend sierpnia, podczas którego upamiętnimy 160. rocznicę powstania latarni morskiej w Niechorzu. W planach obchodów zaplanowano także konferencję popularnonaukową, bieg latarnika oraz publikacje okolicznościowe.
Latarnia Morska w Niechorzu
To jedna z 17 polskich latarń morskich na wybrzeżu Bałtyku, z których 15 jest czynnych, stanowiąc popularny cel turystyczny na Szlaku Latarni Morskich, łącząc Świnoujście z Krynica Morską.
Latarnia morska to stały znak nawigacyjny w postaci wysokiej wieży z silnym źródłem światła, umieszczonym na jej wierzchołku, w tzw. laternie (przeszklonym pomieszczeniu z aparatem świecącym – lampą). Światło ma charakterystyczny dla konkretnej latarni rytm lub kolor. Dzięki informacjom o charakterze światła danej latarni (zapalania się i gaśnięcia), zawartym w tzw. Spisie Świateł (List of Light), możliwe jest m.in. rozpoznanie własnego położenia na morzu po zmroku. Czasami barwa jest różna, w zależności od kierunku, z którego patrzymy na latarnię (jest tak m.in. w Świnoujściu). Zasięg światła wynosi od kilku do kilkudziesięciu kilometrów i zależy od jasności źródła światła, warunków atmosferycznych i wzniesienia światła powyżej poziomu morza.
Przy bardzo słabej widoczności (mgła), latarnie wysyłają sygnały dźwiękowe. Buczki mgłowe były dawniej napędzane za pomocą maszyny parowej. W dzień, przy dobrej widoczności, żeglarze identyfikują latarnie na podstawie ich charakterystycznego wyglądu, elementów konstrukcyjnych, detali architektonicznych, koloru i kształtu. Zazwyczaj latarnie wznoszone są na brzegu morza lub niewielkiej odległości od niego. Bywa, że latarnie budowane są na niewielkich wysepkach, sztucznych konstrukcjach lub nawet na dnie morza, jeżeli oczywiście jest stosunkowo płytko.
W przeszłości używano również latarniowców, czyli jednostek pływających, zakotwiczonych na stałe w ściśle określonych miejscach zaznaczonych na mapach nawigacyjnych. Często pozbawiano je własnego napędu, wyposażano za to w silne źródło światła o określonej charakterystyce. Występują też latarnie w głębi lądu, na wyjątkowo dobrze widocznym z morza miejscu, np. na szczycie góry. Znaki nawigacyjne o zdecydowanie słabszym i niżej umieszczonym świetle, np.w główkach portów, nazywane są stawami.
Od strony morza (strona północna) część wieży latarni zasłonięta jest drzewami. Przed wejściem do budynku do niedawna można było podziwiać ponad 60-letni ogród warzywny z dwumetrowymi żywopłotami. Dzisiaj w tym miejscu widzimy gustownie zaprojektowany, przestronny plac z alejkami i różą wiatrów, świetnie widoczną z wysokości wieży latarni. Z krawędzi klifu możemy zejść, stromymi schodkami, aż na solidny, betonowy wał ochronny zbudowany ok. 1905 roku. Cały kompleks został uznany zabytkiem kultury narodowej i wpisany do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego 23 września 1997 r. pod numerem A-1350.
W karcie ewidencyjnej zabytku zapisano:
„Budynek Latarni wraz z kompleksem zabudowań posadowiony jest w zachodniej części miejscowości Niechorze. Od strony północnej przylega do ogrodu usytuowanego na brzegu klifowym o wysokości 22 m, którego podnóże umocnione jest betonową opaską. Budynek latarni oddzielony jest od ogrodu płotem wykonanym z metalowej siatki. Od strony zachodniej i wschodniej przylega do budynku teren działki ogrodzonej płotem wykonanym ze stalowej siatki. Od strony południowej do obiektu przylega dziedziniec, w którego obrębie znajdują się następujące zabudowania: maszynownie, budynek inwentarski, stodoła, magazyn, gnojownik, śmietnik. Całość otoczona jest ceglanym płotem. Wjazd na dziedziniec prowadzi przez stalową bramę usytuowaną w centralnej części południowej flanki ceglanego płotu.”
Historia latarni morskiej w Niechorzu
Rozwój żeglugi w drugiej połowie XIX wieku wzdłuż wybrzeża Bałtyku, zwrócił uwagę ówczesnych władz na lukę nawigacyjną tego odcinka wybrzeża. Od 1838 roku świeciła już latarnia w Jarosławcu, a od 1857 roku latarnia w Świnoujściu. Luki tej nie mogła wypełnić latarnia w Kołobrzegu, z uwagi na zbyt mały zasięg światła. Zaczęto szukać pomiędzy nimi miejsca na nową latarnię. Do nowej lokalizacji latarni brano pod uwagę okolice pomiędzy Trzęsaczem a Niechorzem.
Ostatecznie zarządzeniem niemieckiego Ministerstwa Żeglugi z dnia 15 maja 1863 roku, postanowiono wybudować latarnię morską na 22-metrowym, klifowym brzegu, na zachód od miejscowości Niechorze (ówczesne Gross Horst), przystępując jednocześnie do opracowania projektu techniczno-roboczego. Budowa rozpoczęta w 1864 roku, trwała trzy lata i kosztowała 56 tysięcy talarów.
1 grudnia 1866 roku, latarnia morska w Niechorzu zaświeciła po raz pierwszy. Podstawą tej harmonijnie ukształtowanej budowli jest dwukondygnacyjny, czworokątny budynek z symetrycznymi, piętrowymi przybudówkami w którym znajdowały się cztery mieszkania dla latarników. W osi budynku znajduje się wieża o przekroju kwadratu do wysokości 13 metrów, a później przechodząca w ośmiokąt. W jej wnętrzu wybudowana jest klatka schodowa średnicy 320 cm, w środku której wybudowana jest dodatkowa konstrukcja o średnicy 170cm i grubości ściany 42 cm, do której mocowane są stopnie schodów.
Wybudowana z czerwonej cegły wieża, na narożnikach posiada wypuszczone lizeny wykonane na przemian z cegły czerwonej i czarno-glazurowanej. Płaszczyzny między lizenami wyłożone zostały jasnożółtą licówką. Wieża zakończona została wystającym gzymsem, na którym usytuowano otaczający ją taras widokowy, położony na wysokości 35,7 m. Aby dostać się na taras, z którego podziwiać można roztaczającą się z wieży panoramę, trzeba pokonać aż 208 schodków wiodących w górę, lewoskrętną klatką schodową. Wewnątrz od dołu wieży do podstawy laterny biegnie kanał techniczny, którym dawniej można było transportować niezbędne materiały do pracy aparatu świecącego. Obecnie kanał techniczny wypełniają przewody elektryczne i telekomunikacyjne.
Zwieńczeniem budowli jest przeszklona laterna z urządzeniem optycznym i aparaturą umożliwiającą świecenie, przykryta kopulastym, metalowym dachem. Od strony południowej przylegają do latarni budynki mieszkalne rodzin latarników i budynki gospodarskie, otoczone są ceglanym murem.
Wejście do latarni znajduje się od strony północnej. Fasadę budynku stanowi elewacja z masywnymi drzwiami wejściowymi z dwoma oknami po obu stronach oraz taras.
W laternie zainstalowano aparat Augustina-Jeana Fresnela I klasy według projektu inż. Ludwiga Alexandra Veit-Meyer’a. Urządzenie optyczne – soczewka schodkowa, składała się z koncentrycznych pierścieni będących pocienionymi fragmentami soczewki. Mechanizm zegarowy poruszał pierścieniową blachą z czterema otworami, co umożliwiało wysyłanie światła o pożądanej charakterystyce.
Cztery koncentryczne knoty, z których zewnętrzny posiadał średnicę 80 mm, zużywały 442 g oleju rzepakowego na godzinę. Wysokość płomienia wynosiła 9 cm. Roczne zużycie źródła światła – oleju rzepakowego – wynosiło 1943 kg.
Zgodnie z instrukcją światło zapalano pół godziny przed zachodem słońca, a gaszono o wschodzie. Aby uzyskać pełną moc świecenia, potrzebowano około 15 minut. W 1924 roku zastosowano w niechorskiej latarni po raz pierwszy prąd elektryczny, a tym samym zmieniono źródło światła, zastępując knot opalany olejem, żarówką elektryczną.
Latarnię w Niechorzu szczęśliwie omijały wichry I i II wojny światowej. Pełniła ona oprócz swojej podstawowej funkcji, także rolę wieży obserwacyjnej. To z jej wierzchołka śledzono manewry cesarskiej floty, przeloty wodnosamolotów, a następnie loty niemieckich pocisków i rakiet tajnej broni odwetowej V-1 i V-2. Obserwowano również ćwiczenia z pobliskiego poligonu przeciwlotniczego w Mrzeżynie (Deep) oraz trzymano obronę przeciwdesantową na tym odcinku wybrzeża.
W czasie trwania II wojny światowej, w pomieszczeniach latarników zakwaterowano niewielki odział obrony terytorialnej, złożony z marynarzy Kriegsmarine. W niedalekiej bliskości latarni umieszczono także maszt radiowy, jak również planowano budowę stacji radarowej dalekiego zasięgu. Do dziś na klifie opodal latarni widoczne są ślady okopów i stanowisk artylerii. Niechorze w marcu 1945 roku było areną walk dla tzw. wędrującego kotła, czyli zgrupowania wojsk niemieckich wraz z ludnością cywilną, która przebijała się w walce na zachód, przez pozycje wojsk Armii czerwonej. Właśnie w marcu 1945 roku, pocisk artyleryjski uszkodził laternę i zniszczył aparat optyczny. Sama stalowa konstrukcja latarny, uszkodzona zwisała ponad zachodnią część budynku. Wycofujący się Niemcy pozostawili również 8 min, których nie zdetonowali. Po zakończeniu działań wojennych udało się je rozbroić i zapobiec zniszczeniu wieży latarni.
W 1947 roku rozpoczęto remont latarni morskiej w Niechorzu. Prace nadzorował pierwszy polski niechorski latarnik, Alfons Śmigielski. Z przekazów wiemy, że podczas skomplikowanego remontu laterny, jej konstrukcja została odcięta.
Pod własnym ciężarem z impetem uderzyła w dach budynku mieszkalnego tuż pod wieżą i przebiła dwie kondygnacje.
W roku 1948 latarnia została całkowicie odbudowana według pierwotnej dokumentacji i wtedy też prawdopodobnie otynkowano elewacje pomiędzy lizenami. Pierwszy raz po odbudowie światło rozbłysło 18 grudnia 1948 roku, o godzinie 15.30. Jako źródło światła zastosowano światło elektrycznej żarówki o mocy 1000 W i zamontowano aparat optyczny, sprowadzony ze Szwecji, z obrotowymi czterokierunkowymi soczewkami pierścieniowymi. Żarówka zamontowana jest w specjalnym zmieniaczu żarówek tak, aby w razie przepalenia się pierwszej, świeciła druga.
Od 1948 roku latarnia morska w Niechorzu była domem dla kilku, wielopokoleniowych rodzin polskich latarników.
Wiązali oni z tym miejscem swoją służbę na rzecz bezpieczeństwa żeglugi jako pracownicy Urzędu Morskiego w Szczecinie oraz życie rodzinne, jako mieszkańcy wybrzeża rewalskiego. Wspomnienia o niechorskich latarnikach są wciąż żywe. To właśnie ku ich pamięci poświęcono tablicę stojącą u stóp wieży, opisującą wszystkich niechorskich latarników, pełniących tu służbę od 1866 r.
Tak, jak wciąż funkcjonuje niechorska latarnia, to nadal są też potrzebni latarnicy oraz osoby obsługujące ruch turystyczny w latarni. To oni są właśnie najlepszymi ambasadorami tego miejsca. Strażnikami pamięci i przewodnikami. W pamięci mieszkańców i kronikarzy, wciąż żywa jest pamięć o pierwszym polskim latarniku w Niechorzu – Alfonsie Śmigielskim, który stworzył azyl – lecznicę dla ptaków, jakie często podczas lotu, uderzały w szyby laterny, kalecząc przy tym skrzydła.
W 1999 roku, dzięki zaangażowaniu środków administratora, czyli Urzędu Morskiego w Szczecinie oraz Stowarzyszenia Miłośników Latarń Morskich, wykonano kapitalny remont latarni wraz z całym obejściem oraz ceglanym ogrodzeniem okalającym działkę. Wiosną 2008 roku wykonano remont tarasu widokowego i laterny. Remont objął wymianę podłoża i balustrad tarasu oraz wymianę siatki zabezpieczającej i szyby laterny.
W 2023 r. na podstawie zaleceń Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków przeprowadzono kolejny remont wieży latarni. Odnowiono wnętrze, wymieniono metalowe schody prowadzące bezpośrednio do laterny, oczyszczono laserowo historyczne cegły i uzupełniono braki zapraw murarskich. Cała wieża została na nowo pomalowana.
Latarnia Morska w Niechorzu leży na szlaku latarń morskich polskiego wybrzeża, a jej zwiedzanie jest możliwe w sezonie letnim codziennie w godzinach od 10.00 do 20.00. Odwiedzając wszystkie polskie latarnie, zdobędziemy Odznakę Turystyczną Miłośnika Latarń Morskich „BLIZA”, którą wprowadziło Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Przechodzi tędy również międzynarodowy szlak rowerowy Velo Baltica (dawniej R-10) biegnący wzdłuż wybrzeża a także Europejski Szlak Dalekobieżny E 65, zwany w województwie zachodniopomorskim Szlakiem Nadmorskim imienia dr. Czesława Piskorskiego
podstawowe dane:
wysokość latarni – 45 m
wysokość światła 63 m n.p.m.
zasięg światła – 20 Mm (37 km)
charakterystyka światła – B (10s)
położenie geograficzne – szerokość 54005’47” N, – długość 15004’57” K
Opracował Paweł Pawłowski
10. Klif przy latarni morskiej w Niechorzu arch. P. Pawłowski11. Latarnia morska i pensjonat Arkona w Niechorzu. U podnóża klifu betonowa opaska lata 30. XX w. arch. P. Pawłowski17. Plaża i klif przy latarni morskiej w Niechorzu. 2005r. fot. T. Stolz23. Wybrzeże wokół latarni morskiej w Niechorzu lata 90. XX w. fot. R. GauerLatarnia morska w Niechorzu w zimowej odsłonie. Fot. M. Krzak. Essence filmLatarnia morska w Niechorzu wraz z masztem służby hydrograficznej lata 20-te XX wieku. arch. P. PawłowskiLatarnia Morska w Niechorzu. fot. A. Stowe 1942r. Zbiory P. PawłowskiLatarnia morska w Niechorzu. fot. A. Węgłowski Wydawnictw Kamera.Latarnia morska w Niechorzu. lata 30. te XX wieku. arch. P. PawłowskiLatarnia morska w Niechorzu. Lata 50. te XX wieku. arch. P. PawłowskiLatarnia Morska w Niechorzu. Zbiory P. PawłowskiLaterna. Najwyższy punkt latarni morskiej. Niechorze. fot. R. Gauer wyd. KameraLatarnia morska i pensjonat Arkona w Niechorzu. U podnóża klifu betonowa opaska lata 30. XX w. arch. P. Pawłowski
Do 27 lutego 2026 roku zapraszamy do nadsyłania propozycji referatów na III Międzynarodową Konferencję Muzeów i Operatorów Tras Kolei Wąskotorowych, która odbędzie się w Pogorzelicy (Gmina Rewal), w dniach 18 – 20 maja 2026 r.
Propozycje tematów prosimy nadsyłać drogą mailową do Sekretarza Konferencji – Pana Pawła Pawłowskiego: ppawlowski@rewal.pl. Prosimy o zamieszczenie w mailu następujących informacji: imię i nazwisko, afiliacja, adres e-mailowy, tytuł referatu, krótki abstrakt (do 1000 znaków ze spacjami). Informacja o przyjętych referatach zostanie rozesłana na początku marca 2026 r. Wówczas przekażemy także informacje o programie, finansowaniu konferencji i noclegach.
III Międzynarodowa Konferencja Muzeów i Operatorów Tras Kolei Wąskotorowych
W tym roku tematem wiodącym konferencji będzie problematyka społecznego zaangażowania w popularyzację tematyki kolejowej, działalność naukowa i badawcza, dokumentację historii tras kolejowych oraz w prowadzenie aktywnej formy ochrony dziedzictwa techniki.
Zamierzeniem organizatorów jest konsolidacja środowiska badaczy, opiekunów i operatorów tras kolei wąskotorowych i zwrócenie uwagi na perspektywy dot. wykorzystania środków pomocowych Unii Europejskiej w zakresie ochrony i udostępniania dziedzictwa kolejowego.
Pragniemy także wspólnie zaprezentować scenariusze, strategie i przewidywania, uwzględniające rolę zabytków w rozwoju społeczeństw oraz możliwości odpowiadania na wyzwania współczesności.
Wydarzenie odbędzie się w jubileuszowym roku 130-lecia Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej.
O Patronat nad wydarzeniem zwróciliśmy się do Ministra Infrastruktury Dariusza Klimczaka oraz Marszałka Zachodniopomorskiego Olgierda Geblewicza
Informacje o wydarzeniu
Tytuł konferencji: III Międzynarodowa Konferencja Muzeów i Operatorów Tras Kolei Wąskotorowych Termin: 18 – 20 maja 2026 r.
Miejsce: Ośrodek Szkoleniowo – Wypoczynkowy „Bażyna” Lasów Państwowych w Pogorzelicy.
Organizatorzy konferencji: Gmina Rewal, Nadmorska Kolej Wąskotorowa Sp. z o.o.
Noclegi dla uczestników: Istnieje możliwość zakwaterowania uczestników konferencji w Ośrodku Szkoleniowo – Wypoczynkowym „Bażyna”, Lasów Państwowych, przy ul. Wojska Polskiego 15 w Pogorzelicy. Organizatorzy imprezy wynegocjowali z właścicielem obiektu możliwość zakwaterowania z wyżywieniem w atrakcyjnych cenach.
Celem konferencji będzie próba odpowiedzi na pytania:
Jak realizować zadania, dotyczące opieki nad zabytkami techniki kolejowej, historycznymi liniami kolejowymi oraz szeroko rozumianym dziedzictwem kolejowym?
Czy w okresie ostatniego ćwierćwiecza dokonała się w tym obszarze znacząca zmiana, a jeśli tak, to na czym ta zmiana polega i co ją spowodowało?
Spotkanie ma zwrócić uwagę na potrzebę poprawy warunków działania organizatorów i twórców prywatnych, społecznych muzeów, kolekcji czy galerii kolejowych.
Zasadniczym celem jest konsolidacja środowiska badaczy, opiekunów i pasjonatów kolei w Polsce oraz tworzenie formuły współpracy, pozwalającej na wspólne rozwiązywanie problemów i rozwijanie działalności w oparciu o dziedzictwo kolejowe.
W ciągu trzech dni trwania konferencji odbędą się debaty nad problematyką ochrony zabytków kolejowych, rozwoju muzeów i izb historycznych oraz działalności stowarzyszeń, w tym ich roli w strategiach promocji miast i regionów.
Będzie to już trzecia edycja konferencji, organizowanej przez rewalski samorząd w oparciu o doświadczenia dot. przejęcia i uratowania przed zniszczeniem historycznej linii Gryfickiej Kolei Dojazdowej. Inwestycja, jaką była rewitalizacja linii kolejowej, taboru oraz zabytkowych dworców, doprowadziła do wygenerowania ogromnego zainteresowania dziedzictwem techniki kolejowej w Gminie Rewal. To ogromne zainteresowanie zrewitalizowaną zabytkową koleją wąskotorową, której operatorem jest obecnie gminna spółka Nadmorska Kolej Wąskotorowa Sp. z o.o. ma swoje odzwierciedlenie w ilości przewiezionych pasażerów- średnio 150 tys. osób rocznie.
Szczególny kontekst tegorocznej edycji konferencji stanowi jubileusz 130 lecia Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej, którego obchody przypadają w 2026 roku. Rocznica ta stwarza wyjątkową okazję do refleksji nad znaczeniem kolei wąskotorowych w historii transportu, rozwoju lokalnych społeczności oraz kształtowaniu dziedzictwa techniki. Jubileuszowy charakter konferencji będzie impulsem do pogłębionej dyskusji nad ciągłością tradycji, odpowiedzialnością za zachowanie autentyczności zabytków kolejowych oraz wyzwaniami stojącymi przed muzealnictwem kolejowym w XXI wieku.
Rewalska konferencja zainicjowana w 2024 roku, adresowana jest do szerokiego środowiska osób związanych z muzealnictwem kolejowym, ze szczególnym uwzględnieniem tras wąskotorowych, edukacją historyczną i upowszechnianiem dziedzictwa architektury i techniki kolejowej.
Wymiar międzynarodowy konferencji jest realizowany poprzez zapoczątkowaną w 2024 roku współpracę Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej z Rugijską Koleją Wąskotorową, co przekłada się bezpośrednio na udział przy realizacji wspólnego projektu, w ramach programu współpracy transgranicznej Interreg VI A.
Główne zagadnienia:
Dobre praktyki w muzealnictwie kolejowym – prezentacja muzeów kolei wąskotorowych oraz tras kolejowych działających na terenie Polski. Prezentacja zrealizowanych i planowanych projektów z zakresu inwestycji, organizacji wystaw, konserwacji muzealiów, prowadzenia programów badawczych i edukacyjnych w muzealnictwie kolejowym.
Bezpieczeństwo i ochrona zbiorów– problematyka związana z gromadzeniem, ewidencją, przechowywaniem, konserwacją, udostępnianiem, transportem muzealiów oraz potencjalnymi zagrożeniami dla instytucji kultury – m.in. kradzieże, terroryzm, wojna, pożar, epidemie. Pragniemy poruszyć tematy ważne zarówno dla muzealników, jak i służb walczących z przestępczością przeciw zabytkom.
Społeczny opiekun kolei – przedstawimy dobre praktyki z działalności organizacji społecznych na rzecz upowszechniania techniki i historii regionalnej.
Zapraszamy do wzięcia udziału w naszym wydarzeniu oraz do zgłaszania swoich referatów.
W imieniu organizatorów Konstanty Tomasz Oświęcimski Wójt Gminy Rewal
Gmina Rewal rozpoczęła realizację inwestycji zlokalizowanej w północno-zachodniej części miejscowości Rewal, gdzie stanowi ul. Saperską i biegnie w kierunku północnym w stronę morza a następnie kieruje się na wschód równolegle do brzegu morskiego. Droga stanowi łącznik pomiędzy nabrzeżem a drogą wojewódzką nr 102.
Przedmiotem planowanego przedsięwzięcia jest rozbudowa drogi gminnej o łącznej długości około 0,56 km wraz z wyposażeniem technicznym, tj. oświetleniem drogowym i kanalizacją deszczową. Początek inwestycji znajduje się na skrzyżowaniu ul. Saperskiej z ul. Dworcową, a koniec tuż przed skrzyżowaniem ul. Saperskiej z ul. Westerplatte.
Zakres inwestycji obejmuje:
– przebudowę jezdni,
– przebudowę i budowę chodników,
– przebudowę i budowę zatok postojowych,
– przebudowę zjazdów oraz skrzyżowań z drogami bocznymi,
– budowę połączenia w postaci pochylni łączącej projektowany chodnik z ścieżką pieszo-rowerową na działce nr 585/14 (wg odrębnego opracowania),
– przebudowę oświetlenia drogowego,
– przebudowę kanalizacji deszczowej wraz z przepompownią i z włączeniem do istniejącej sieci kanalizacji deszczowej,
– roboty wykończeniowe i porządkowe,
– montaż znaków drogowych i wykonanie malowania (wprowadzenie stałej organizacji ruchu),
– montaż elementów zabezpieczających ruchu drogowy,
– poszerzenie pasa drogowego.
Celem zaplanowanych robót jest zapewnienie właściwych parametrów technicznych drogi publicznej, stanowiącej dojazd do posesji i połączenie z pozostałą siecią dróg, jak i zapewnienie bezpieczeństwa ich użytkowników.
Przewidziana do rozbudowy droga gminna ma duże znaczenie dla obsługi przyległej do niej zabudowy mieszkalnej, turystycznej i usługowej, a także stanowi dojazd do przystani rybackiej. Duże skupisko budynków o charakterze turystyczno-usługowym i mieszkalnym, stanowi o szczególnym roli tej części Rewala dla lokalnej gospodarki i społeczności. Decyduje również o drożności komunikacji pomiędzy pasem nadmorskim a drogą wojewódzką nr 102.
Efektem realizacji projektu będzie poprawa jakości życia mieszkańców, aktywizacja społeczna i gospodarcza miejscowości oraz wyrównanie szans rozwojowych terenów wiejskich poprzez:
poprawę infrastruktury technicznej w miejscowości, polegającej na przebudowie drogi w miejscu o szczególnym znaczeniu dla zaspokajania potrzeb mieszkańców, ze względu na położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne,
podniesienie atrakcyjności i konkurencyjności miejscowości poprzez wprowadzenie ładu przestrzennego, funkcjonalności i estetyki przestrzeni publicznej,
zwiększenie dostępności dla celów branży przodującej w gminie – turystyki,
pełniejsze wykorzystanie walorów i potencjału turystycznego obszaru,
Po Nowym Roku zapraszamy na wyjątkowe muzyczne spotkanie! Już 6 stycznia w Niechorzu odbędzie się koncert noworoczny i wspólne kolędowanie z zespołem InoRos
InoRos to artyści z południa Polski – z gór, którzy tym razem przeniosą swoją muzyczną energię nad morze. Tradycyjne kolędy, piękne aranżacje i niepowtarzalny klimat sprawią, że będzie to doskonała okazja, by przedłużyć świąteczną atmosferę i spędzić czas w wyjątkowym nastroju.
